امید اشکانی شنبه 6 بهمن 1397 08:17 ب.ظ نظرات ()

صنعت ماشین‌آلات شاخه‌ای فرعی از صنعت است، که تولید و تعمیرات ماشین‌آلات را برای کاربران، صنایع و بخش‌های گوناگون اقتصادی، بر عهده دارد. صنعت ماشین‌آلات اغلب زیرشاخه‌ای از صنایع سنگین محسوب می‌شود و امروزه بخش کوچکی از شرکت‌های فعال در این زمینه به عنوان زیرمجموعه‌ای از صنایع سبک بشمار می‌آیند، که تحت عنوان کارخانجات ماشین‌سازی شناخته می‌شوند.

هر دستگاه یا ماشینی که با آن فعالیت می کنیم دارای انواعی از خطرات هستند که برای جلوگیری از ایجاد حادثه توسط این ماشین ها اولا باید از این خطرات آگاه باشیم و ثانیا نکات ایمنی مربوط به آنها را رعایت کنیم. پس از انقلاب صنعتی استفاده بشر از ماشین‌آلات صنعتی افزایش داشته است . با پیشرفت صنعت و تکنولوژی و ایجاد ماشین‌آلات و دستگاههای جدید حوادث و آسیبهای ناشی از کار هم به همین نسبت افزایش یافته است، بطوریکه بعد از انقلاب صنعتی این حوادث آنچنان افزایش یافته که توجه دست اندر کاران را جلب نموده است و آنها را برانگیخته تا در زمینه حفاظ ‌گذاری قسمت های مختلف خطرناک و جلوگیری از حوادث اقداماتی انجام دهند که با گذشت زمان به تدریج ماشین ها به وسایل حفاظتی مجهز گردیدند.

1.jpg

مساله ایمنی و حفاظت ماشین‌آلات از اولین مسایل ایمنی بوده که برای آن قوانین و مقرراتی تعیین شده است . در قانون کار کشور ما مواد 85 و 89 به صورت غیرمستقیم بر ایمنی ماشین‌آلات تاکید دارند و در آئین نامه های حفاظت و بهداشت کار نیز در فصول 10 ، 12 ، 13 ، 14 ، 15 ، 16 ، 17 و 36 به صورت کامل و جزء به جزء به ایمنی ماشین‌آلات پرداخته شده است. از نقطه نظر بین المللی نیز استانداردهای مختلفی در این زمینه تدوین شده است که اصلی ترین آنها ISO 12100 می باشد. به طور کلی در بحث حفاظ گذاری ماشین آلات سه نوع حفاظ زیر مطرح است:

انواع حفاظ‌گذاری ماشین‌آلات:

یکی از راههای ایجاد ایمنی برای ماشین آلات حفاظ‌گذاری آنها می‌باشد تا از دسترس کارگر به مناطق خطر جلوگیری بعمل آید . انواع حفاظها را می توان به صورت زیر خلاصه کرد:

حفاظ ثابت: حفاظهایی هستند که دسترسی به منطقه خطر یک دستگاه را با استفاده از نرده‌های فلزی ، چوبی ، پلاستیکی و یا حفاظت کننده‌های دائمی کاملاَ محدود می کند . حفاظ باید ایمنی را بنحد مطمئن برقرار کند و چنانچه لازم است که حفاظ باز شود ، کارگر نتواند با وسایل معمولی آنرا باز کند . حفاظهای ثابت از دیدگاه ایمنی بهترین حفاظ محسوب می شوند ، به شرطی که محدودیتی در تولید قطعات ایجاد نکند.

حفاظ خودکار: حفاظ‌های خودکار مانند حفاظ دستبندی ، جارویی یا پس‌زننده و یا حفاظهای فتوالکتریک که عمل آنها با نیروی محرک ماشین ارتباط مستقیم دارد ، یعنی اگر ماشین بکار افتد حفاظ نیز عمل می‌کند.

حفاظ درگیرشونده: حفاظهایی هستند که به دو صورت مکانیکی و الکتریکی مانع دسترسی کارگر به منطقه خطر می‌شود و تا بکار نیفتد ماشین کار نخواهد کرد.

برای دانلود استاندارد ISO 12100 کلیک کنید.

برای مطالعه بیشتر و کسب خلاصه ای از اطلاعات در زمینه حفاظ ماشین آلات به ادامه مطلب مراجعه کنید. 

 iso12100.jpg

مشخصات کلی حفاظ در ماشین آلات:

حفاظت وایمنی را به طور مثبت و کامل تامین نماید .

حفاظت بایستی از ورود دست به منطقه خطرناک در هنگام عملیات کاری جلوگیری کند .

حفاظ نباید موجب لطمه به تولید شده واز این راه موجب بی میلی در استفاده از آن توسط کارفرما شود .

موجب ناراحتی و اشکال برای شخصی که از دستگاه استفاده می کند نگردد .

به طور خودکار ، یا با حداقل کوشش به کار بیفتد .

دستگاه حفاظتی بایستی با مکانیزم خود ماشین متناسب بوده و مطابقت مفید داشته باشد .

بهتر است که جزئی از قسمت های اصلی ماشین باشد .

مانع روغنکاری ، بازرسی ، تنظیم و تعمیر ماشین نگردد .

حفاظ باید با حداقل تعمیر بتواند مدت زیادی کارکند و در مقابل فرسودگی و ضربات مقاومت کند .

حفاظ باید با دوام باشد و در برابر آتش سوزی و مواد خورنده مقامت کند .

خود عامل خطر نباشد ( دارای اجزایی نباشد که موجب حادثه گردد.

خطرات عمده دستگاههای تراش :

هنگام کار با ماشینهای تراش و یا صفحه تراش، ممکن است اعمال زیر سبب زخمی‌ شدن و یا آسیب رساندن به متصدی و یا سایر کارگران شوند که عبارتند از:

خارج شدن یا پرتاب شدن براده‌ها به طرف شخص.

گرفته شدن دست و قسمت‌های دیگر بدن بین قطعه کار و دنده.

برخورد قسمتهایی از بدن با بخش‌های متحرک ماشین.

سقوط چهار نظام یا سه نظام روی پای افراد هنگام سوار کردن و پیاده کردن آن.

زخمی شدن دست در هنگام تمیز کردن براده‌ها از روی ماشین تراش.

نکات ایمنی هنگام کار با ماشینهای تراش:

 قبل از شروع عمل تراش باید دستگاه مرغک و رنده کاملاً در محلهای خود محکم شده باشند .

هنگام سوار و یا پیاده کردن سه نظام و چهار نظام ، تنها از نیروی دست استفاده شود ، استفاده از نیروی دوار ماشین مخاطره انگیز می باشد .

پیش از سوار کردن و پیاده کردن سه نظام باید تخته چوبی مخصوص را روی ریل ماشین قرار داد تا باعث صدمه دیدن ریلهای ماشین نگردد .

بلافاصله پس از محکم نمودن کارروی دستگاه باید آچار مخصوص سه نظام را روی آن برداشت.

مبادرت به اندازه‌گیری ، کار یا میزان کردن رنده ، هنگامیکه کار در حال گردش است ، خطای محض است .

برروی کارزیاد نباید خم شد چون همواره خطر پرش براده های ناشی از تراش قطعه کار وجود دارد .

برای تراش کارههای طویل می باید از وسایل مخصوص ( تکیه کاه مخصوص قطعه کار ) استفاده نمود .

برای تنظیم ارتفاع تیغه ها در قلم گیر ، باید از لایه های مخصوص استفاده نمود و رنده باید حداقل با دو پیچ در قلم‌گیر محکم شود .

برآمدگی گیره های سه نظام را با کلاهک حفاظتی باید پوشاند .

هنگام تراش و کار با سنگ سمباده باید از عینک حفاظتی و ماسک تنفسی استفاده شود .

هنگام پاک کردن و گریس کاری دستگاه تراش باید آن را از کار انداخت .

برای جمع آوری براده ها از چنگک با جاروب دستی استفاده شود .

 هنگام کار با این ماشینها ، کفش ایمنی استفاده شود .

در ماشینهای تراش دروازه‌ای نصب ، حفاظ نرده‌ای در قسمت عقب ماشین ضروری است .

در ماشینهای صفحه تراش دروازه ای ، دهانه های بازمیز ثابت ، ماشین باید بوسیله صفحات فلزی یا حفاظهای مناسب دیگر پوشانده شود .

در ماشین صفحه تراش دروازه‌ای که احتمال برخورد میز متحرک یا قطعه کار به قسمتهای آزاد اطراف ماشین وجود دارد حتماً باید از حفاظ مناسب استفاده کرد .

استفاده از لباس کار بلند و گشاد ، شال گردن وموهای بلند و ساعت مچی آزاد ممنوع است .

در ماشین اره تسمه ای در اطراف چرخهای تسمه حفاظ ثابت گذاشته شود و در محلی که اره تسمه در مجاورت کار است حفاظ لغزنده مورد استفاده قرار گیرد .